Kazakistan’ın Almati şehrindeki Ahmet Baytursunov Dil Bilimi Enstitüsünün değerli araştırmacılarından Doç. Dr. Gayrat GABİTHANULİ ilginç bir konuyu kitaplaştırmış bulunmaktadır. Yazarın aynı zamanda doktora tezini (bilim kandidati) teşkil eden bu önemli çalışmasına böylece ilim adamları kolaylıkla ulaşabilecektir.

Kitap her ne kadar “Kazak Mitolojisinin Dildeki Yansımalarını” adini taşıyorsa da, bunu “Türk Mitolojisinin Kazak Türkçesindeki Yansımaları” olarak okumak da yanlış olmayacaktır. Çünkü eserdeki konular, sadece Kazak Türkleri değil, tüm Türk halklarında var olan mitoloji, efsane ve inançları kapsamaktadır.

Kitabin tanıtımında su sözlere yer verilmiş: “Kitapta Kazak halkının eski dünya görüşü, mitolojisi, dini inançları somut kaynaklar, açık bir ifadeyle Çin, Arap ve diğer dillerdeki tarihi belgeler ışığında etraflıca ele alınarak totemizm, animizm, fetişizm (putperestlik), sihir vb. eski inanç ve itikatlar ile geleneksel dinlerin Türk halklarına yayılması tarihi ile etkisi ortaya konmaktadır. Bununla birlikte bu temelde oluşan dil özelliklerinin (özel isimler, birleşik kelimeler ve deyimler) tabiatı ile yapısı incelenmektedir.

Kitap lisans ve yüksek lisans öğrencileri, filologlar, etnologlar, kültürologlar, teologlar ve genel okuyucu kitlesine hitap etmektedir.”

Kitabin içindekiler kısmı, elbette kitabi tanımamızda önemli ölçüdür:

1. Etnolinguistics (etno dilbilim) ve dini leksikanin incelenmesi

1.1. Etno dilbiliminin incelenmesi

1.2. Dini leksikanin etno dilbilim açısından incelenmesinin hususiyeti

1.3. Dini leksikanin etno dilbilim özellikleri

1.4. Dini inanç ve itikatların sosyal rolü ve özellikleri

2. Eski devirlerdeki dini inanç ve itikatlar ve dildeki yansımaları

2.1. Totemizm

2.1.1. Kus totemleri

2.1.2. Yabani hayvan totemleri

2.2. Fetişizm

2.2.1. Güneşe tapınma

2.2.2. Aya tapınma

2.2.3. Yıldıza tapınma

2.2.4. Ateşe tapınma

2.3. Animizm

2.3.1. Manihaizm ve Şamanizm

2.3.2. Buyu

2.3.3. Bahsi ve falcılık

3. Genel geleneksel dinler ve dildeki yansımaları

3.1. Buda dini

3.2. Hıristiyan dini

3.3. İslam dini

4. Kutsal sayılar sisteminde halk inançları

4.1. “Yedi” sayısı

4.2. “Dokuz” sayısı

4.3. “Kırk” sayısı

Ek

Kitabin ekinde ise dilbilimci GABİTHANULİ’NİN “İnanç ve itikatlarla ilgili deyimler” adi altında topladığı 600 kadar Kazakça deyimlerin listesi verilmiştir.

Bu güzel çalışmanın en kısa zamanda Türkiye Türkçesine kazandırılmasının dilbilimciler ve kültür tarihçileri için hem faydalı ve hem de ufuk açıcı olacağı kanaatindeyiz.

Saygılarımızla,

İstanbul,

Doç. Dr. Abdulvahap KARA

Kitap: Kayrat GABİTHANULİ, Kazak Mifologiyasının Tildegi Korinisi, Aris Baspasi, Almatı 2006, 166 sayfa, ISBN: 9965-17-310-9